Peptydy na co mogą mieć wpływ?

Peptydy to bioaktywne związki, które znajdują coraz szersze zastosowanie w pielęgnacji i ochronie skóry, przemyśle farmaceutycznym oraz biotechnologii. Spośród ich licznych właściwości szczególnie istotny jest wpływ peptydów na odmłodzenie i regenerację skóry oraz działanie na poziomie komórkowym[1][3]. W niniejszym artykule przedstawiono, na co mogą mieć wpływ peptydy, jak klasyfikowane są ich rodzaje oraz jakie mechanizmy odpowiadają za ich wielokierunkowe działanie.

Definicja i budowa peptydów

Peptydy to krótkie łańcuchy aminokwasów połączonych wiązaniem peptydowym. W porównaniu z białkami są to cząsteczki mniejsze i mogą zawierać do 100 reszt aminokwasowych, przy czym oligopeptydy liczą do ok. 10 reszt[1][3][7]. Składnikami peptydów są aminokwasy, natomiast wiązania peptydowe determinują ich strukturę. Peptydy należą do klasy amidów, a ich zasadniczą funkcją biologiczną jest udział w budowie białek skóry oraz narządów, a także aktywność biologiczna w organizmie człowieka[4][7].

Należy podkreślić, że peptydy naturalnie występują w organizmach żywych, gdzie pełnią funkcje hormonalne (np. oksytocyna), antybiotykowe czy transportowe[3]. Część z nich powstaje syntetycznie, naśladując działanie naturalnych odpowiedników[2].

Rodzaje peptydów a ich rola

Podstawowe rodzaje peptydów to:

• Peptydy sygnałowe – aktywują fibroblasty do produkcji kolagenu i elastyny
• Peptydy transportujące (nośnikowe) – ułatwiają przenikanie składników aktywnych
• Neuropeptydy (biomimetyczne) – blokują impulsy nerwowe, relaksują mięśnie mimiczne
• Peptydy hamujące enzymy – ograniczają działalność m.in. metaloproteinaz (MMPs), które rozkładają białka strukturalne oraz hamują tyrozynazę[1][2][3][4][5][6]

Przynależność do określonej grupy determinuje mechanizm działania peptydów, przez co wpływają one na różne procesy biologiczne związane z utrzymaniem prawidłowej struktury i funkcjonowania skóry[1].

Mechanizmy działania peptydów

Działanie peptydów opiera się na wiązaniu z receptorami komórek skóry, co inicjuje szlaki sygnałowe odpowiadające za regulację genów i produkcję białek macierzy pozakomórkowej[1][3].

Peptydy sygnałowe aktywują fibroblasty, co skutkuje wzrostem syntezy kolagenu i elastyny, szczególnie istotnych dla elastyczności i jędrności skóry[1][4]. Peptydy transportujące umożliwiają skuteczniejsze dostarczanie substancji odżywczych do głębszych warstw skóry poprzez wiązanie i przenoszenie jonów metali[5]. Neuropeptydy blokują impulsy nerwowo-mięśniowe, ograniczając skurcze mięśni twarzy, przez co zmniejszają widoczność zmarszczek mimicznych, przypominając efekt działania botoksu, lecz bez konieczności iniekcji[2][5][8]. Peptydy hamujące enzymy inhibują aktywność MMPs, co chroni włókna kolagenowe przed rozkładem oraz tyrozynazę biorącą udział w procesach pigmentacji skóry[5][6].

Wpływ peptydów na kondycję skóry

Zastosowanie peptydów w kosmetyce i farmaceutyce wynika z ich szerokiego wpływu na skórę. Zwiększają one jędrność i elastyczność poprzez stymulację produkcji kolagenu i elastyny oraz poprawiają nawilżenie i wspierają procesy regeneracji[1][4]. Peptydy odpowiadają za redukcję zmarszczek mimicznych oraz strukturalnych, a także przyspieszają gojenie się skóry po urazach i działają ochronnie wobec czynników zewnętrznych, takich jak promieniowanie UV czy zanieczyszczenia środowiska[3][5][6].

Mechanizmy te prowadzą do poprawy ogólnej kondycji skóry i spowolnienia procesów starzenia się, gdyż naturalnie z wiekiem tempo regeneracji spada. Dzięki obecności peptydów możliwa jest kompensacja strat w strukturze białkowej poprzez pobudzenie syntezy oraz ograniczenie degradacji białek, co jest szczególnie ważne dla skóry dojrzałej i narażonej na działanie niekorzystnych czynników[4][5][6].

Trendy w wykorzystaniu peptydów

Aktualne obserwacje wskazują, że peptydy stają się rewolucyjnym składnikiem w formułach kosmetyków ukierunkowanych na odmłodzenie skóry oraz pielęgnację przeciwzmarszczkową[2][5][8]. Szczególnie dużą popularnością cieszą się biomimetyczne peptydy, czyli syntetyczne odpowiedniki zbliżone budową do naturalnych, charakteryzujące się udokumentowaną skutecznością[8]. Rosnące znaczenie mają również neuropeptydy stosowane w kremach pod oczy oraz kosmetykach typu anti-aging, eliminujące potrzebę inwazyjnych zabiegów[2][8].

W badaniach biotechnologicznych prowadzone są prace nad alternatywnymi formami peptydów, takimi jak β-peptydy, które wykazują znaczny potencjał jako nowe substancje aktywne o unikalnych właściwościach, przewyższające tradycyjne peptydy pod względem stabilności i aktywności biologicznej[9].

Mierzalne cechy i liczby

Peptydy zawierają nie więcej niż 100 fragmentów aminokwasowych, dlatego są krótsze od klasycznych białek, przez co łatwiej przenikają do głębszych warstw skóry[3][7]. Oligopeptydy liczą do około 10 reszt aminokwasowych, polipeptydy są dłuższe, ale wciąż krótsze od białek[7]. W praktyce peptydy stosowane w kosmetykach i farmacji to najczęściej syntetyczne związki, opracowywane w celu uzyskania maksymalnej efektywności przy zachowaniu bezpieczeństwa[2][6].

Podsumowanie

Peptydy są kluczowymi składnikami wspierającymi jędrność, nawilżenie i odnowę skóry. Działają wielokierunkowo: pobudzają produkcję kolagenu i elastyny, blokują degradację białek, zmniejszają zmarszczki mimiczne, chronią przed czynnikami zewnętrznymi oraz umożliwiają głęboką penetrację substancji aktywnych. Dynamicznie rozwijany rynek, nowe formuły i rosnący poziom zaawansowania biotechnologicznego wskazują na dalsze unowocześnianie terapii z użyciem peptydów.

Źródła:

1. https://basiclab.shop/pl/blog/peptydy-co-to-jest-i-jak-dziala-na-twoja-skore-1721129558
2. https://skin-medic.pl/peptydy-czym-sa-i-jak-dzialaja/
3. https://www.doz.pl/czytelnia/a18130-Peptydy_na_twarz_jak_dzialaja_Wlasciwosci_kosmetykow_z_peptydami
4. https://www.ezebra.pl/pl/blog/co-to-sa-peptydy-i-jak-pomagaja-dbac-o-skore-sprawdz-1579690042.html
5. https://dabia.eu/czym-sa-peptydy-ktore-kosmetyki-z-peptydami-wybrac-ekspert-radzi/
6. https://nabea.pl/Peptydy-co-to-i-jak-dzialaja-6-najlepszych-kosmetykow-z-peptydami-blog-pol-1660724868.html
7. https://pl.wikipedia.org/wiki/Peptydy
8. https://biotechnologia.pl/kosmetologia/peptydy-rewolucja-w-skladnikach-receptur-kosmetycznych,1394
9. https://laborant.pl/peptydy-alternatywny-kierunek-poszukiwan